GÓP PHẦN XÂY DỰNG MỘT XÃ HỘI QUỐC TẾ HÀI HÒA (2)

Cũng như “dank’al” (nhờ ơn, nhờ có) là ngoại lệ trong Esperanto, bởi vì theo ngữ pháp căn bản, người ta không thể bỏ mẫu tự  “e” ở cuối từ của trạng từ  “danke” (danke al -một cách biết ơn).

Đặc ngữ Zamenhof này đã có truyền thống, liệu nó có thể sẽ bị lỗi thời chăng?. Nếu không, thì nó sẽ là ngoại lệ trong Esperanto.

 Trong ngôn ngữ Trung Quốc, nhiều giới từ  có nguyên gốc  là động từ. Cũng như  trong Esperanto  gốc động từ  “far” đã được giới từ hóa rồi. Tôi thấy xu thế trong điều đó. Những người nói Esperanto có lẽ sẽ có thể phát triển Esperanto bằng tập quán ngôn ngữ và tư duy của mình.

. Gia đình ông nghĩ gì về Esperanto?   

 Mọi thành viên gia đình tôi, vợ, các con, dâu  rể của tôi học Esperanto và ủng hộ  việc làm của tôi.

 . Thậm chí cả dâu rể? Tôi chúc mừng!

  Tôi dạy Esperanto cho các con  tôi và cá c cháu gái của tôi luôn gọi bằng “ avo”  (ông), không bao giờ bằng từ Trung Quốc cho tiếng ông .Dạy  ngôn ngữ cho trẻ em.quả là dễ dàng.Tôi chỉ tiếc là tôi không có nhiều thời gian để chăm sóc việc học Esperanto của  cáccon cháu, vì thế chúng  học ngôn ngữ nhiều bằng cách thực hành  sử dụng ngôn ngữ  trongcuộc sống hàng ngày của mình. Tuy nhiên sự  thông cảm của các con cháu và việc chúng ủng hộ công việc của chúng ta có lợi cho sự hoạt động của tôi.

 . Ông dịch nhiều tác phẩm trong đời. Ông đã dịch được bao nhiêu sách ?

  Một mình tôi  dịch ra Esperanto 23 sách  văn xuôi và thơ (vào khoảng 7000 trang ) và hơn 10  sách khác với  những người khác.

 . Từ hơn 30 tác phẩm ấy, ông đã  giới thiệu cho đọc giả phương tây những tác phẩm nào? Và cũng cho người Trung Quốc nữa? Tại sao?

  Tôi giới thiệu tập truyện ngắn   Liễu Trai chí dị của Bồ Tùng Linh (tập hợp hơn 80 chuyện  kỳ dị) và ba  tiểu thuyết cổ điển: Thủy hử,  Tam quốc chí và Tây du ký, bởi vì nó mang ý nghĩa dân gian mà nhân dân Trung Quốc đã sáng tác (những người kể chuyện  dân gian) vàcác nhà văn Trung Quốc. Măc dầu đã được sáng tác trước đó nhiều thế kỷ nhưng đến bây giờ các tác phẩm ấy vẫn còn được ưa thích. Người ta có  hình dung ảnh hưởng của các tác phẩm ấy đến nhân dân Trung Quốc trong nhiếu thế kỹ và có thể giúp những người ở nước khác hiểu nhân dân Trung Quốc.

 . Ông dịch bằng cách nào (nhịp điệu thơ, nơi được ưa thích, thời gian, ngày giờ, sử dụng từ điển v.v.)?

 Trước tiên tôi tự chuẩn bị việc nghiên cứu bản gốc và sau đó dịch bằng máy chữ hoặc máy vi tính. Tôi có thói quen làm việc vào buổi tối, thường thường đến nửa đêm.

 . Cách đây không lâu ông đã kết thúc việc dịch ba tập 1807 trang Tiểu thuyết Tam quốc chí. Quyển sách này thủ vai trò như thế nào trong lịch sữ văn học Châu Á?

 Quyển sách ấy  đã được dịch từ lâu ra tiếng Nhật, Triều Tiên và Việt Nam, và  cũng được ưa thích ở các nước láng giềng đó. Ở Nhật Bản có nhiều phiên bản dịch từ tiểu thuyết này. Cá nhân tôi đã thấy điều đó trong các cửa hàng sách và ở thư viện trường đại học Nagoya. Tôi cũng thấy bản dịch tiểu thuyết này bằng tiếng Việt ở hiệu sách tại thành phố Houstonnước Mỹ.

 .  Ông  có dùng PIV và PIV mới không? Ông nghĩ gì về chúng? Ở đây tôi nghĩ về khả năng  sử dụng thiết thực cho các nhà quốc tế ngữ  Trung Quốc.

  Vâng, gia đình tôi có ba quyển PIV mới (tôi, con trai và con gái mỗi người mỗi quyển). Tuy nhiên nó không đủ cho nhu cầu của tôi. Ví dụ, để dịch tiểu thuyết Tây du ký, tôi cần thuật ngữ tôn giáo để có được các từ ngữ về  chữ Phạn, và Đức Phật, các vị Bồ tát và các tên sách giáo lý Phật môn. Thiếu nhiều môn về cây trồng trong PIV, mà người ta phải dịch ra Esperanto. Đây là chỗ thiếu hụt trong Esperanto cho nhu cầu của các môn khoa học.

 . Ở Trung Quốc người ta nói với tôi rằng, tất cả trẻ em biết tiểu thuyết Tam quốc chí. Có đúng không?

  Đúng là thế, bởi vì không chỉ có chuyện kể bằng tranh có tầm rộng (hàng nghìn tranh) và đơn giản  (những tập tranh nhỏ đơn giản vài chục trang), mà ở đài phát thanh và truyền hình cũng trình diễn những trích đoạn trong các lớp của tiểu thuyết này. Và trong sách học có những đoạn hoặc  mẩu chuyện được viết lại về trich đoạn của tiểu thuyết đã được Bộ Giáo dục Trung Quốc lựa chọn như một trong bốn mươi tác phẩm văn học đáng đọc của thế giới.

 . Tôi nghe ông cũng đã biên soạn khóa học Esperanto cho truyền hình. Nó bao gồm những gì ?

 Nó là giáo trình sơ cấp với thành phố cảng đẹp Thanh Đảo  làm bối cảnh cho những hoạt động du lịch. Tôi đã bổ sung cho thêm   những kiến thức về ngữ pháp và bài tập cần thiết vào các bài chính văn của hai mươi bốn bài học cùng với các  đáp án giúp cho những ngườitự học. Nó cũng vừa mới tái bản ở thành phố Tây An.

 .  Cách đây không lâu tôi thấy ông nói chuyện qua Skype với Đại hội ở Mỹ tại Saint Louis . Ông đã nói chuyện bằng văn phong hay và thanh lịch,  vậy ông có  thể làm hàng loạt bài  thuyết trình , mà sau đó người ta có thể xem trên mạng  không? Những bài thuyết trình này có thể là phụ trương quan trọng cho xứ sở Esperanto  ảo của chúng ta.

  Cám ơn vì sự gợi ý cổ vũ của ông. Tôi nghĩ rằng cần thiết phát triển Esperanto nhanh, để dần dần nhiều người sẽ thấy sự ưu việt của Esperanto hơn tiếng dân tộc trong việc  trao đổiquốc tế.

Esperanto sẽ cho thấy tốt hơn giá trị của mình chỉ khi nào nếu nó   được dùng phổ biến trong cuộc sống. Tôi có ý đinh làm giáo trình  DVD cho khóa học để làm dễ dàng việc học Esperanto trong nước của chúng tôi. Đó là công việc không khó như trước đây vì sự xuất hiện các thiết bị máy móc điện tử kỹ thuật số. Cho nên tôi cũng cần sự hợp tác của bạn bè các nước khác. Ông có quan tâm đến điều này không?

 . Ý kiến hay! Và cái gì là phương án tiếp theo liên quan đến Esperanto?

  Tôi đang cố gắng loại bỏ các lỗi  in sai trong bản dịch Esperanto một tiểu thuyết cổ điểnkhác, 2000-trang  Tây du ký  sẽ là số 46 của bộ sách Đông –Tây  của UEA . Nếu có thể, tôi muốn   xây dựng một  giáo trình Esperanto trên DVD và tiếp tục việc dịch  văn học TrungQuốc sang Esperanto .

 . Ông có nghĩ rằng, liệu việc học tiếng TQ sẽ có lợi đối với những người  không phải là người Trung Quốc hay không hoặc là Esperanto có tạm đủ để tìm hiếu thế giới quốc tế của chúng ta hay không?

Esperanto rất tốt cho việc trao đổi thông tin quốc tế. Nó không chỉ giản đơn, dễ dàng và rõ ràng, mà cũng có  làm thỏa mãn hoàn toàn những nhu cầu mới nhờ  tính linh hoạt và sáng tạo của mình. Tuy nhiên nó không  có mục đích thay thế  các ngôn ngữ dân tộc. Học tiếng Trung Quốc dĩ nhiên  là cần thiết  để hiểu rõ đất nước Trung Quốc.

 . Theo ông thì Esperanto có thể được truyền bá rộng rãi hơn ở Trung Quốc và trên thế giới?

Sử dụng Esperanto trong thực hành và chứng tỏ những cái lợi ích của nó.

 . Ngoài những cái lợi như sự dễ dàng,  tính trung lập và khả năng diễn đạt, ông còn thấy  những thuận lợi nào khác không?

 Vì  các nhà quốc tề ngữ  nói chung mong muốn phát triển Esperanto cho sự hiểu biết lẫn nhau được tốt hơn, cho tình hữu nghị và sự hợp tác, ngôn ngữ của chúng ta  có thể góp phần vào  sự tạo dựng một xã hội quốc tế hài hòa. Đó là giá trị to lớn và cũng là cái lợi của Esperanto mà các ngôn ngữ dân tộc không có.

 Tôi cám ơn ông vì sự cổ vũ  công việc Esperanto của tôi. Nhờ cuộc phỏng vấn của ông, tôi hy vọng  sẽ  có nhiều bạn hơn bằng thư mạng. Địa chỉ mạng của tôi: laulum_li@hotmail.com.