LÊ CAO PHAN, NGƯỜI ĐÃ DỊCH TRUYỆN KIỀU SANG 3 THỨ TIẾNG: PHÁP, ANH VÀ ESPERANTO.

24/10/2012

LÊ CAO PHAN, NGƯỜI ĐÃ DỊCH TRUYỆN KIỀU

 

SANG 3 THỨ TIẾNG: PHÁP, ANH VÀ ESPERANTO

 
Việc chuyển ngữ Truyện Kiều sang tiếng nước ngoài nói chung và sang tiếng Esperanto nói riêng là ước mơ, nguyện vọng của biết bao người Việt Nam, trong đó có một số nhà Quốc tế ngữ. Trong một lần trao đổi với báo VietNamNet, nhà văn hóa Hữu Ngọc cho biết Truyện Kiều đã được dịch ra tới 31 ngữ.
Tôi giới hạn bài viết này về việc các nhà QTN đã chuyển tải Truyện Kiều sang tiếng Esperanto
Năm 2000, nhà QTN Đặng Đình Đàm đã dịch Truyện Kiều sang Esperanto. Tuy nhiên bản dịch không được phổ biến rộng rãi, chỉ dùng làm quà tặng cho một vài bạn bè quen biết, sách được đánh máy bằng máy đánh chữ kiểu cũ, chưa phải là máy vi tính, do đó các chữ có dấu mũ đặc trưng của Esperanto như ŭ, ĝ, ŝ, ĵ...đều phải đánh dấu bằng tay. Sách trình bày không đẹp, nhiều hình ảnh không phù hợp với nội dung tác phẩm, chất lượng bản dịch chưa cao, và chưa được phát hành tại một nhà xuất bản nào
                                      
 (bìa sách của dịch giả LÊ CAO PHAN)   (bìa sách của dịch giả ĐẶNG ĐÌNH ĐÀM)
Nhà QTN Lê Cao Phan cũng dịch Truyện Kiều sang nhiều thứ tiếng nước ngoài: Năm 1994, ông dịch sang tiếng Pháp (sách được xuất bản tại Hà Nội) theo thể thơ alexandrin là thể thơ 12 âm tiết và đến năm 1996, nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã phát hành bản dịch sang thơ vần tiếng Anh. Bản dịch này hiện được lưu trữ tại Thư viện Quốc gia mang mã số VN 2245/96. Đến năm 2004, ông cho in bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Esperanto. Về nội dung: đây là bản dịch sang thơ vần QTN (ESPERANTO TRADUKO EN RIMO). Về hình thức, tuy sách đã được đánh máy bằng máy vi tính, nhưng các dấu mũ đặc trưng của Esperanto như ŭ, ĝ, ŝ, ĵ...vẫn phải dánh dấu bằng tay. Tuy được trình bày đẹp hơn sách của Đặng Đình Đàm nhưng dịch giả cũng chỉ dừng ở mức độ lưu hành nội bộ chứ chưa phát hành tại nhà xuất bản. Ông đã tặng một cuốn cho Renato Corsetti, khi đó là Chủ tịch Hội QTN toàn cầu (UEA). Corsetti rất trân trọng tặng phẩm này. Ông đọc nó một cách miệt mài và cảm nhận được cái hay cái đẹp của tác phẩm; ông tiếc rằng đây chỉ là công trình của một cá nhân nên chưa đạt tới tầm cao mà lẽ ra có thể vươn tới, nếu được cộng tác bởi nhiều nhà QTN thế giới. Ý kiến của ông được Lê Cao Phan đón nhận, và thế là với uy tín của mình, Corsetti đã mời được một số Viện sĩ Hàn Lâm Esperanto và Viện sĩ Hàn Lâm Văn học Esperanto, cùng nhà thơ Keyhan Sayadpour, người được giải thưởng Nova Talento năm 2004, và kể cả chính ông với cương vị Tổng thư ký Viện Hàn Lâm Esperanto cùng tham gia hiệu đính cuốn sách. Hội QTN VN đã cử một nhóm các nhà QTN có năng lực về ngôn ngữ và trình độ kỹ thuật vi tính tốt để tiếp nhận sự giúp đỡ quốc tế này. Quả nhiên, với sự giúp đỡ hữu hiệu của một tập thể những nhà QTN hàng đầu thế giới chất lượng của bản dịch đã được nâng lên một tầm cao rõ rệt, và xin mời độc giả đọc lại nguyên văn một đoạn trong bài phát biểu của Tiến sĩ Probal Dasgupta, chủ tịch Hội QTN toàn cầu (UEA) trong buổi gặp mặt báo chí tại Hà Nội ngày 27-7 vừa qua:
“...Tôi vui mừng thông báo tới các quý ông quý bà rằng, phiên bản Esperanto của Truyện Kiều là tác phẩm Đông Nam Á đầu tiên được chấp nhận vào bộ sưu tập có uy tín các tác phẩm kinh điển thế giới: bộ sưu tập Đông-Tây của Hội QTN toàn cầu được thành lập theo lời kêu gọi của UNESCO về sự giao lưu văn hóa quốc tế...”
Phiên bản Esperanto của Truyện Kiều nay do Lê Cao Phan dịch đã được Nhà xuất bản THẾ GIỚI phát hành vào quý II năm 2012, đóng bìa cứng, trình bày rất đẹp, cỡ 15 x 21cm mang mã số sách quốc tế ISBN: 978-602-77-0440-8  theo đúng kế hoạch của Hội QTN VN: đây là xuất bản phẩm chào mừng Đại Hội QTN toàn cầu lần thứ 97 (UK-97) và là UK đầu tiên tại Việt Nam.
 
                 
           (Bia  truoc sach)                                               (Bia  sau sach)
Cho đến nay,  mới chỉ có nhà Quốc tế ngữ Lê Cao Phan làm được điều này và bản dịch sang Esperanto của ông cùng với sự hiệu đính của 4 nhà QTN thế giới đã được xếp vào bộ sưu tập Đông-Tây là bộ sưu tập có uy tín các tác phẩm kinh điển thế giới. Công việc dịch thuật này đã đưa Lê Cao Phan đến một tầm cao và một vinh dự rất xứng đáng được tôn vinh.
                                                    
   Ban Thông tin Hội QTN VN



Tiếng Việt - Esperanto

  

Thông tin thời tiết